Ribawiryna

Jest syntetycznym nukleotydem o działaniu przeciwwirusowym. Łatwo przenika do wnętrza komórki i przez enzymy komórkowe jest metabolizowana do fosforylowanych pochodnych, aktywnie hamujących enzymy wirusa. W badaniach in vitro wykazuje szeroki zakres działania przeciwwirusowego zarówno wobec wirusów RNA, jak i DNA. Jednak dobrą efektywność potwierdzono w niewielu wskazaniach klinicznych; nawet aprobowane zastosowania oczekują wciąż na dodatkowe potwierdzenie w dalszych badaniach. Mimo, że ribawiryna działa na wirusy grypy A i B, HIV i opryszczki zwykłej, celowości jej stosowania w tych zakażeniach nie potwierdzono kliniczne, podobnie jak w zakażeniu wirusami zapalenia wątroby A i B.

Ribawiryna stosowana jest w przewlekłym zapaleniu wątroby typu C, ale tylko w leczeniu skojarzonym z interferonem alfa 2b u chorych po nieskutecznej monoterapii interferonem, ze skompesowaną niewydolnością wątroby, a także w zapaleniu wątroby typu C z glomerulopatią. Wskazaniem do stosowania ribawiryny może być gorączka krwotoczna z zespołem nerkowym (związana z zakażeniem hantawirusem). U dzieci szczególnie zagrożonych powikłaniami stosowana jest w zakażeniu dolnych dróg oddechowych syncytialnym wirusem oddechowym (RSV), chociaż wyniki w tym zakażeniu są kontrowersyjne. Stosowana jest doustnie lub dożylnie, a w leczeniu zakażenia syncytialnym wirusowem oddechowym w inhalacjach.

Po podaniu doustnym dostępność biologiczna ribawiryny sięga 20-50%. W erytrocytach osiąga stężenia ponad 50 razy wyższe niż w surowicy, które utrzymują się do końca życia komórki. Także w układzie oddechowym stężenia przekraczają co najmniej 100 razy MIC dla RSV. Okres półtrwania po podaniu doustnym i dożylnym waha się w granicach 24-36 h. Okres półtrwania w terminalnej fazie eliminacji po 6-tygodniowym stosowaniu doustnym jest znacznie dłuższy niż po dawce jednorazowej i wynosi odpowiednio 151 i 29,6 h.

Zależą od drogi podania i dawki. Zaburzenia hematologiczne . Niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna i retikulocytoza notowane są tylko po zastosowaniu ogólnym dużych dawek.

Inne

Zaburzenia ośrodkowe (drgawki, astenia) obserwowano tylko po eksperymentalnych podaniach dożylnych. Notowano wzrost stężeń bilirubiny w surowicy cofający się po odstawieniu leku. U dzieci, zwłaszcza w ciężkim stanie, notowano zatrzymanie czynności serca, bradykardię, spadki ciśnienia krwi, zaburzenia rytmu serca i zgony, chociaż w takich sytuacjach trudno jest ocenić udział ribawiryny. Stosowanie ribawiryny wziewne może być powodem nasilenia objawów chorób dróg oddechowych, przede wszystkim z powodu skurczu oskrzeli. Ta droga podania nierzadko jest przyczyną wysypek skórnych, zapalenia spojówek, łzawienia, zapalenia gardła, nudności oraz bólów i zawrotów głowy. W badaniach długotrwałych na zwierzętach po ribawirynie opisywano zmiany w układzie moczowo-płciowym oraz indukowanie wielu nowotworów i zapalenia siatkówki. Zmian takich nie obserwowano u ludzi.

Przeciwwskazane jest łączne stosowanie ribawiryny z zidowudyną, ponieważ ribawiryna antagonizuje jej działanie przeciwwirusowe. Ribawiryna jest zdecydowanie przeciwwskazana w ciąży i u kobiet w wieku rozrodczym. Ewentualna decyzja o podjęciu leczenia wymaga wykluczenia ciąży i pouczeniu chorej o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji. Z powodu ryzyka nasilenia objawów zakażenia zaleca się unikanie jej stosowania u dzieci w cięzkim stanie klinicznym.

Bezwględne przeciwwskazania do stosowania ribawiryny:
» schyłkowa niewydolność nerek
» niedokrwistość i hemoglobinopatia
» niewydolność krążenia i choroba niedokrwienna serca
» ciąża
» brak możliwości zastosowania skutecznych metod zapobiegania ciąży