Zakażenie HBV

Zakażenie HBV to ciąg zdarzeń od wtargnięcia wirusa do organizmu człowieka różnymi drogami – najczęściej pozajelitową – do rozwoju zapalenia wątroby, w którym faza replikacyjna wirusa i faza eliminacyjna są uzależnione od sprawności immunologicznych mechanizmów usuwających elementy cząstki wirusowej. Pełna sprawność odporności to całkowita eliminacja HBV, niepełna to przewlekanie się zakażenia, eliminacja i namnażanie z przewagą tego ostatniego, co oznacza przewlekły proces zapalny. Markerem takich zdarzeń jest obecny, wytwarzany w zakażonych hepatocytach, HBsAg oraz HBeAg lub HBV-DNA, przy najczęściej podwyższonej aktywności AlAT. Inne badania specjalistyczne mierzą stopień uszkodzenia wątroby, oceniają zmiany w tkance /biopsja/. Tak więc badaniami zalecanymi do wykrywania patologii związanej z wirusem HBV są badania HBsAg oraz AlAT.

W jakich organach oprócz wątroby występuje wirus HBV?

Wirus zapalenia wątroby typu B występować może w wielu narządach, ponieważ u zakażonego krąży nieustannie we krwi, a zatem dotrzeć może do każdej tkanki; jednak namnażanie tego wirusa odbywa się głównie w wątrobie.

Jak wygląda przenoszenie wirusa HBV na drodze kontaktów seksualnych (stosunki płciowe, pocałunki, tzw. „miłość francuska”) – czy często zmieniając partnerki mogę je zarazić?

Człowiek zakażony wirusem HBV zakazić może swoje partnerki (partnerów) seksualne podczas każdego kontaktu – wirus jest mały, a stężenie we krwi stosunkowo duże. Pocałunki są bezpieczne, pod warunkiem braku zmian zapalnych na śluzówce jamy ustnej oraz posiadania zdrowych zębów.

Jaka temperatura jest potrzebna aby unieszkodliwić wirusa żółtaczki B np. na narzędziach chirurgicznych ale też ostrych przedmiotach w domu, np. nożach kuchennych, nożyczkach, igłach do szycia, itp.. Jakich środków dezynfekcyjnych używać w domu aby zniszczyć wirusa np. w toalecie, wannie, zlewie?

Zniszczyć wirusa HBV można tylko w warunkach autoklawu (temperatura powyżej 130 stopni C przy podwyższonym ciśnieniu). Ostre narzędzia w domu należy chronić przed kontaktem z krwią zakażonego – tylko krew (praktycznie) może spowodować możliwość przeniesienia zakażenia. Igły, nożyczki i inne przedmioty, które mogły zostać zabrudzone krwią lepiej wyrzucić. Środki dezynfekcyjne nie niszczą wirusa, ale wystarczająco zmieniają warunki środowiska aby wirus mógł przeżyć (może rozwijać się tylko w żywej komórce, przetrwać w warunkach zbliżonych do krwi człowieka – temperatura, pH, itp.).

Jak postępować gdy dojdzie do krwawienia u nosiciela HBV, czym usuwać i dezynfekować krew, która np. zabrudzi ubrania, podłogę, przedmioty?

Wystarczą zwykłe środki czyszczące – detergenty z chłodną wodą (ciepła hemolizuje krew), bieliznę osobistą nosiciela HBV lepiej prać osobno.

Jestem nosicielem wzw-B, czy muszę stosować dietę wątrobową albo leki?

Nosiciel wzw-B to określenie nieprecyzyjne; zwykle mówimy o nosicielstwie wirusa HBV, gdy wszystkie badania, w tym biopsja wątroby są prawidłowe, a we krwi stwierdza się antygen „s” (HBsAg). Taki stan nie wymaga leczenia, a tylko badań kontrolnych wg obowiązujacego standardu. Dieta „wątrobowa” to najczęściej tylko zakaz spożywania alkoholu oraz potraw smażonych na tłuszczach (brak umiejętności prawidłowego smażenia); zalecamy też ograniczenie potraw tłustych i pikantnych.

Test HBeAg miałem ujemny, a HBV-DNA dodatni – czy wirus był aktywny? Jak wyjaśnić tę sprawę?

Test na obecność antygenu „e” (HBeAg) wypaść może ujemnie jeżeli: ilość tego antygenu jest niewielka, w surowicy krąży nadmiar przeciwciał anty-HBe, wreszcie gdy doszło do eliminacji tego antygenu; dodatnie badanie materiału genetycznego wirusa B (HBV-DNA) to dowód replikacji wirusa B. Replikacja może odbywać się nadal pomimo eliminacji HBeAg, może być także dowodem zakażenia mutantem HBV (znamy co najmniej dwa różne, w tym jeden, który nie posiada antygenu „e”).

Czy na przewlekłe zapalenie wątroby typu B trzeba przyjmować Essentiale forte?

Lek o nazwie Essentiale forte (również Esseliv) nie hamuje replikacji wirusa HBV, nie wpływa na mechanizmy immunologiczne związane z eliminacją wirusa – jest zatem tylko preparatem dodatkowym, uzupełniającym, o ochronnym działaniu na wątrobę – zmniejsza skłonność do stłuszczania narządu i ma niewielki wpływ na gospodarkę tłuszczową. Nie ma zatem obowiązku ani wskazań do stosowania tego leku w zakażeniach HBV.

Czy po roku stosowania Zeffix będzie zlikwidowany wirus B? Co dalej brać, jeśli wynik będzie dodatni?

Może się zdarzyć, że po 12 miesiącach przyjmowania preparatu Zeffix dojdzie do eliminacji zakażenia HBV – jest to jednak bardzo mało prawdopodobne (dzieci?). Najczęściej lek ten przyjmowany jest dłużej; zasadą jest, aby przyjmować ten lek 6 miesięcy po tym, jak w badaniach nie stwierdzimy replikacji HBV, tj. HBeAg z dodatniego stanie się ujemny, a anty-Hbe z ujemnych staną się dodatnie, lub też HBV-DNA z dodatniego stanie się ujemne. Obecnie leczenie tym lekiem prowadzi się nawet do 4 lat, czasami dłużej u chorych z zagrożeniem marskością wątroby. Jeżeli terapia Zeffix nie jest skuteczna należy zastanowić się nad leczeniem skojarzonym lub innym – decyzję podejmuje lekarz – specjalista.

Dr n. med. Zbigniew Deroń